استان آذربايجان قسمتی از فلات تاريخی ايران است. نام تاريخی آذربايجان، آتورباتكان بود كه به آذرآبادگان، آذربادگان و سرانجام به آذربايجان تبديل شد. اغلب مورخان اسلامی عقيده دارند كه آذربايجان زادگاه زرتشت بوده است. آنان به محلی در نزديكی درياچه اروميه، اشاره‌ می‌كنند.
اين استان در طول تاريخ ۲۰۰۰ ساله خود وقايع تاريخی، سياسی و اجتماعی بسياری را پشت سر گذارده است و آثار درخشانی از يك تمدن تاريخی در آن به جای‌مانده است. تعدادی از اين آثار و نشانه‌های تاريخی كه مورد توجه گردشگران قرار ميگيرد عبارتند از:

ـ تفرجگاه ائل گلى
ـ تالار شهرداری
ـ بقايای ربع‌رشيدی
ـ دهكده كندوان و آب‌معدنی آن
ـ مجموعه تاريخی بازار تبريز
ـ مسجد جامع
ـ مسجد عليشاه (ارک تبريز)
ـ مسجد كبود
ـ مقبرة‌الشعرا و سيد حمزه
ـ موزه آذربايجان
ـ مناظر طبيعی سعيدآباد و كوهستان‌های سهند

آذربايجان‌شرقی
استان آذربايجان‌شرقی با مساحت ۹/۴۶۹۲۹ كيلومترمربع در ضلع شمالغربی كشور قرارگرفته است و  ۱۹ شهرستان به نام‌های تبريز ـ آذرشهر ـ اسکو ـ‌ اهر ـ بستان آباد ـ بناب ـ جلفا ـ چاراويماق ـ سراب ـ شبستر ـ عجبشير ـ کليبر ـ مراغه ـ مرند ـ ميانه ـ ملکان ـ ورزقان ـ هريس و ‌هشترود و ۴۲ بخش را شامل ميشود.
شهر تاريخی تبريز مركز سياسی و اداری استان است. اين استان دارای ۲۳۵ كيلومتر مرز بين المللی با جمهوری آذربايجان، ارمنستان و نخجوان است و از طريق راه‌آهن اختصاصی كه از گمرک جلفا می‌گذرد كشور ايران را با نخجوان، ايروان، تفليس، اكراين و تمام بنادر اطراف دريای سياه ارتباط‌ ميدهد. استان آذربايجان‌شرقی دارای سرگذشت تاريخی طولانی و آثار باستانی زيادی است. مشخصات عمومی فرهنگ آذربايجان ، زبان و فولكلور محلی آن است. گويش محلی آذربايجان، تركی آذری است.

مردم ترک‌زبان ايران و مردم جمهوری آذربايجان از قرن‌ها پيش باين زبان صحبت ميكنند. شخصيتها، عرفا، شاعران و هنرمندان بزرگی مانند مولانا بابامزيد، خواجه‌عبدالرحيم حجب‌آبادی، شيخ‌حسن بلغاری، عبدالقادر نخجوانی، مولانا احمد حريت، همام تبريزی، خاقانی شيروانی، اسدی طوسی، ابوالعلاء فلكی، انوری ابيوردی، قطران تبريزی، شيخ‌محمد خيابانی، ثقةالاسلام، ستارخان (سردارملی)، باقرخان (سالار ملی) و سرانجام استاد محمدحسين شهريار از اين استان برخاسته‌اند.